الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

252

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

طبق هدف‌هاى آنها است به قرآن اسناد مىدهند ، اين عده دچار افراط شده‌اند در مقابل اين‌ها فرقهء اخباريين كه سردستهء آنها ملا محمّد امين استرآبادى صاحب كتاب الفوائد المدينة است مدعى هستند كه ظواهر قرآن نسبت به غير معصومين حجيت ندارد و غير معصومين و لو مجتهد باشد حق ندارد به ظاهر قرآن عمل كند مگر اينكه تفسيرى و بيانى از طريق اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام رسيده باشد بنابراين ، هر آيه‌اى از ظواهر قرآن كه حديثى از معصومين در كنار او و مفسر او باشد ما مىتوانيم به آن عمل كنيم و هر ظاهرى كه حديثى در كنار او نباشد ملحق به مجملات بوده و حق استفاده از آن نداريم و براى مدعاى خود دلايلى چند اقامه نموده‌اند كه مهم‌ترين آنها دو دليل است كه اصوليين از قبيل شيخ در رسائل و آخوند در كفايه و . . . طرح نموده و جواب داده‌اند و در اصول الفقه هم ضمنا به اين دو دليل اشاره شده كه خواهيم رسيد . اقول : جناب مظفر پس از بيان مدعاى اخباريين ، پيش از آنكه وارد در مناقشه و اعتراض بر اخباريين برآيند مقدمه‌اى را ذكر مىكنند و در اين مقدمه مراد اصوليين را در باب حجيت ظواهر كتاب طى سه مرحله بيان مىكنند : اولا اصوليين هم قبول دارند كه آيات قرآن دو دسته است : 1 . متشابهات ( آياتى كه داراى دو يا چند احتمال مساوى باشد ) ؛ 2 . محكمات ( آياتى كه واضح الدلاله باشد چه نصوص و چه ظواهر ) . مراد اصوليين اين نيست كه تمام آيات قرآن حجت است و قابل احتجاج خير متشابهات قرآن را ما نمىتوانيم از پيش خود تفسير كنيم مگر بيانى از معصومين برسد منتهى اصولى معتقد است كه بازشناسى محكمات از متشابهات بر شخص عالم و خبير چندان استوار نيست ، هركسى كه مقدارى درس خوانده و با مذاق قرآن آشنا باشد به راحتى مىتواند محكمات را از متشابهات جدا كند و بدان اعتماد نمايد ، آن‌گاه به اخباريين مىگوييم اگر مانع سر راه شما در باب اخذ به ظواهر كتاب اين امر باشد كه تميز محكمات از متشابهات مشكل است . ما مىگوييم : خير ، نترسيد ! اين امر بر آگاهان به مكتب قرآن چندان دشوار نيست . ثانيا : اصوليين كه مىگويند : ظواهر قرآن در حق ما حجت است و ما مىتوانيم طبق ظواهر عمل كنيم نمىخواهند بگويند كه